Chi phí sản xuất Video AI đang bị hiểu sai?
Hơn một năm trước, khi Video AI bắt đầu phát triển mạnh, có một kỳ vọng khá lớn rằng AI sẽ làm cho việc sản xuất video trở nên rẻ hơn rất nhiều. Không cần ekip đông, không cần set quay phức tạp, nhiều công đoạn trước đây phải sử dụng máy móc và con người thì bây giờ có thể xử lý bằng công cụ. Về lý thuyết điều đó đúng, nhưng sau một thời gian trực tiếp làm Video AI, tôi thấy câu chuyện chi phí không đơn giản như vậy. Thậm chí có một nghịch lý là càng muốn tự động hóa nhiều, càng muốn chất lượng đầu ra cao và càng muốn kiểm soát chặt thì chi phí sản xuất chưa chắc giảm, đôi khi còn tăng lên.
Một trong những nguyên nhân là chúng ta đang tính chi phí Video AI theo cách khá đơn giản: làm video này hết bao nhiêu credit, sử dụng bao nhiêu công cụ, tài khoản mỗi tháng bao nhiêu tiền. Nhưng credit thực chất chỉ là tiền nguyên liệu. Một video thương mại không tự nhiên xuất hiện sau vài cú click. Trước khi render còn có ý tưởng, kịch bản, storyboard, hình ảnh tham chiếu, cách tổ chức từng shot; sau khi render lại là câu chuyện chọn kết quả, sửa lỗi, làm lại những cảnh không đạt, dựng phim, âm thanh, voice, VFX và hàng loạt công đoạn hoàn thiện khác. Có những cảnh cuối cùng chỉ xuất hiện 5 giây trong video nhưng để có được đúng 5 giây đó có thể phải thử rất nhiều lần. Nếu chỉ lấy số credit của file cuối cùng để tính chi phí thì rõ ràng chúng ta đang bỏ qua phần lớn quá trình sản xuất.
Tôi thấy đây cũng là nguyên nhân khiến việc định giá Video AI hiện tại khá lộn xộn. Người mua thấy AI thì nghĩ phải rẻ, người mới làm cũng dễ báo giá dựa trên tiền công cụ vì chưa tính được giá trị thời gian và năng lực của chính mình. Trong khi hai video cùng dài 30 giây có thể có độ khó hoàn toàn khác nhau. Một video chỉ cần tạo hình đẹp rồi cho chuyển động khác hoàn toàn một TVC phải giữ đúng nhân vật qua nhiều shot, đúng sản phẩm, đúng logo, đúng bao bì, đúng màu sắc thương hiệu và còn phải đủ tốt để doanh nghiệp mang đi chạy quảng cáo. Nếu gom tất cả lại thành “30 giây Video AI” rồi tính cùng một kiểu giá thì bản thân cách định giá đã có vấn đề.
Có một loại chi phí khác ít được nhắc đến hơn, đó là chi phí của việc làm sai. Đây mới là phần tôi thấy rất đáng quan tâm. Render một lần không đạt thì mất credit, nhưng đồng thời mất cả thời gian kiểm tra, chỉnh prompt, chỉnh asset rồi render lại. Sản phẩm méo thì làm lại. Nhân vật đổi mặt thì làm lại. Chuyển động sai thì làm lại. Logo biến dạng thì lại xử lý tiếp. Một người chưa có quy trình có thể mất 20 lần render để lấy được một shot sử dụng được, trong khi người có kinh nghiệm có thể chỉ cần 4–5 lần. Như vậy nếu chỉ nhìn vào giá của công cụ thì hai người gần như giống nhau, nhưng nhìn vào chi phí để tạo ra một đầu ra đạt chuẩn thì hoàn toàn khác.
Và đây cũng là chỗ tôi nghĩ chúng ta cần phân biệt rất rõ giữa video được tạo ra bằng AI và một sản phẩm Video AI có giá trị thương mại. Bây giờ tạo ra một đoạn video AI không còn quá khó. Mỗi ngày trên mạng có vô số video đẹp, lạ mắt, thậm chí rất “wow”, nhưng đẹp không đồng nghĩa với có giá trị thương mại. Một video làm để thử nghiệm công nghệ có thể chấp nhận một số lỗi, còn một video cho nhãn hàng thì không thể nói với khách rằng “AI nó sinh ra như vậy”. Logo sai vẫn là sai. Bao bì méo vẫn là méo. Nhân vật mất tính đồng nhất vẫn là lỗi sản xuất. Khách hàng trả tiền cho sản phẩm cuối cùng chứ không trả tiền cho việc chúng ta đã vật lộn với AI bao nhiêu lần.
Vì vậy tôi không cho rằng Video AI nên được định giá bằng một công thức đơn giản kiểu credit + thời lượng video = giá bán. Chi phí thực tế phải bao gồm ít nhất tiền công cụ, thời gian sản xuất, mức độ phức tạp, tỷ lệ thử sai, năng lực của người thực hiện và cuối cùng là mục đích sử dụng của sản phẩm. Một video 30 giây đăng thử trên TikTok và một video 30 giây được dùng trong chiến dịch quảng cáo của doanh nghiệp rõ ràng không thể được nhìn như hai sản phẩm giống nhau chỉ vì chúng có cùng thời lượng.
AI chắc chắn đang giúp chúng ta làm đ